Vervuiling van babyvoeding trad al op sinds 2024 en werd ernstiger, volgt uit rapport. De risico’s lijken nu af te nemen

Nadat de afgelopen maanden baby’s ziek waren geworden door een gifstof in pakken babymelkpoeder, en wereldwijd vele partijen zijn teruggeroepen, is er weinig kans op nieuwe vergiftigingsincidenten. Dat meldde de Europese voedselautoriteit donderdag in een advies dat zij op verzoek van de Europese Commissie over de kwestie heeft opgesteld. Het advies lijkt in tegenspraak met de meldingen van ziekte die nog altijd binnenkomen bij nationale toezichthouders.

Desondanks verwacht EFSA dat de blootstelling aan de gifstof afneemt. Volgens EFSA is het risico op blootstelling aan de gifstof cereulide, die die vroeg in de productieketen door een bacterie moet zijn aangemaakt, nu ‘laag’, als gevolg van de terugroepacties. Wel is het nog altijd mogelijk dat baby’s aan de stof worden blootgesteld doordat pakken babymelkpoeder geproduceerd vóór de terugroepacties door klanten zijn gekocht en niet zijn teruggebracht. Dat kan leiden tot nieuwe ziektegevallen. Afhankelijk van de leeftijd van baby’s is de impact daarvan dan ‘laag tot matig’.

Volgens de autoriteit werden in zes EU-landen baby’s ziek na het drinken van vervuilde babymelk – met symptomen als diarree en overgeven – en belandden zij soms in het ziekenhuis door uitdroging. Het laatst bekende ziektegeval dateert van 6 februari. In Frankrijk wordt sinds half januari de dood onderzocht van twee baby’s die vervuilde babyvoeding hadden binnengekregen. Daar kwam vorige week een derde sterfgeval bij. EFSA schrijf daarover dat het lopende „routinematige medisch-juridisch onderzoek” tot dusver „geen verband heeft aangetoond” tussen de voeding en het overlijden.

In het lijstje genoemde landen met zieke baby’s door babyvoeding ontbreekt Nederland. Deze week bevestigde de Nederlandse toezichthouder NVWA echter dat die inmiddels 125 meldingen binnenkreeg over kinderen die ziek zouden zijn geworden na het drinken van zuigelingenvoeding. Op 5 februari had NVWA nog maar elf meldingen gekregen. De laatste weken kwamen dus relatief veel meldingen binnen, wat het ontbreken van Nederland in het EFSA-advies kan verklaren.

Het is lastig om na zo’n melding een vergiftigingsincident te bevestigen, reageert EFSA. „Cereulidevergiftiging veroorzaakt symptomen die vaak sterk lijken op die van virale infecties, die in deze tijd van het jaar veel voorkomen in Europa.”

Nog een stukje zwaarder vervuild

Een tijdlijn in de bijlage van het advies bevat opmerkelijke feiten, zoals welke ladingen vervuilde babyvoeding het zwaarst vervuild zijn. Eerder deze maand meldde NRC dat in vervuilde partijen babyvoeding meer gif zat dan bekend is gemaakt, in sommige producten zelfs 24 keer meer dan wat veilig voor de gezondheid wordt geacht. Dat kwam naar voren uit een doorberekening van openbaar gemaakte meetgegevens. Niet alle Europese lidstaten hadden die resultaten echter gepubliceerd.

Nu blijkt dat de zwaarst vervuilde batch buiten de analyse van NRC viel, en een cereulide-gehalte had dat nog hoger was dan 24 keer meer dan de ‘veilige’ grens. Die batch werd rond juli 2025 gedistribueerd en werd begin januari opgemerkt door Zwitserse voedselautoriteiten.

Om die reden is Zwitserland land verantwoordelijk geworden voor de metingen. Het Bundesamt für Lebensmittelsicherheit und Veterinärwesen, de Zwitserse toezichthouder voor voedselveiligheid, verklaarde eerder al vanwege landelijke wetgeving de precieze gegevens niet te kunnen delen. Ook EFSA zei vrijdag nogmaals de precieze gegevens niet te kunnen delen. Daardoor blijft voorlopig onduidelijk hoe gevaarlijk die batch was.

Door het feitenrelaas in het EFSA-rapport is nu ook duidelijk wanneer de vervuiling is begonnen: in oktober 2024. Toen de gifstof in babyvoeding eind vorig jaar in het nieuws kwam, was al bekend dat de gifstof in een ruwe grondstof (arachidonzuur) terecht was gekomen door een bacterie in een fabriek in China, wat vervolgens wereldwijd verwerkt is. Gedurende het hele jaar 2025 heeft de verspreiding van de vervuilde grondstof en dus die in babyvoeding voortgeduurd. EFSA onderzoekt in totaal 22 verschillende batches die zijn vervuild.

Verder schrijft EFSA dat de Europese Commissie de gezondheidsautoriteiten in China heeft benaderd met vragen, maar dat de Chinese autoriteiten de gewenste informatie niet heeft verschaft. De EU wil onder meer weten hoe het is misgegaan, welke maatregelen China treft om herhaling te voorkomen, en waar de vervuilde partijen terecht zijn gekomen.

Gevolgen voor bedrijven

Op vrijdag presenteerde de Franse multinational Danone zijn jaarcijfers, een van de bedrijven die babyvoeding had moeten terugroepen. Ondanks alle consternatie heeft het voedingsmiddelenconcern er op financieel vlak nog weinig last van gehad. Bij een toelichting bij de presentatie deze vrijdag van de jaarcijfers liet Danone weten dat gevolgen „niet van wezenlijk belang” waren.

Dat is opmerkelijk, aangezien branchegenoot Nestlé door het schandaal een schade van naar schatting „honderden miljoenen” heeft geleden, aldus persbureau ANP.

Danone zegt dat er nog wel een onderzoek volgt naar de toedracht en de gevolgen van het incident, zodra alle terugroepacties zijn afgerond. Een van de gevolgen is een rechtszaak namens Foodwatch in Frankrijk, waar de gezondheidsgevolgen van de vervuiling vermoedelijk het grootst zijn. Deze organisatie voor goede voeding heeft de aanklacht ingediend tegen ‘X’, ofwel alle betrokken bedrijven, waaronder ook nieuwe ‘vervuilende’ bedrijven vallen mochten die later bekend worden. Expliciet noemt Foodwatch in de aanklacht zeven bedrijven: Nestlé, Danone, Lactalis, Vitagermine, La marque en moins, Granarolo en Hochdorf.