Poets je tanden in het ziekenhuis om een longontsteking te voorkomen

De meeste ziekenhuispatiënten poetsen niet vaak hun tanden, terwijl een regelmatige poetsbeurt het risico op een longontsteking verkleint.

Als je in het ziekenhuis ligt, is het verstandig om regelmatig je tanden te blijven poetsen. Zo verminder je de kans dat je een longontsteking oploopt.

Veel ziekenhuispatiënten poetsen hun tanden niet tijdens hun verblijf. Daar zijn verschillende redenen voor: sommige zijn simpelweg vergeten een tandenborstel mee te nemen; andere denken er niet aan of voelen zich niet fit genoeg om naar de wasbak te lopen. Een mondhygiënecheck staat vaak ook niet op het lijstje van de verpleegkundigen die de patiënten verzorgen.

LEES OOK

'Geef voeding een grotere rol in de geestelijke gezondheidszorg'

Voeding heeft veel invloed op de geestelijke gezondheid. Daarom moet voedingsadvies deel uitmaken van de behandeling van psychische aandoeningen, stel ...

Maar nu blijkt uit een grootschalig onderzoek dat patiënten die een tandenborstel, tandpasta en advies over mondverzorging krijgen, 60 procent minder kans hebben om in het ziekenhuis een longontsteking op te lopen. ‘Dit onderstreept de noodzaak om met patiënten te communiceren over het risico op longontsteking en het belang van tandenpoetsen tijdens de opname’, zegt infectieonderzoeker Brett Mitchell van de Avondale-universiteit in Australië.

Dodelijke infectie

Patiënten die aan een beademingsapparaat liggen, lopen vaak een longontsteking op, onder meer doordat de apparatuur de natuurlijke ademhaling verstoort. Dit staat bekend als beademingslongontsteking. Maar ook patiënten die niet beademd worden, lopen in het ziekenhuis regelmatig een longontsteking op. Vaak steekt die 48 uur na de opname de kop op. Onderzoekers proberen te achterhalen waarom dit gebeurt en hoe het kan worden voorkomen. Deze longontstekingen leiden vaak tot langere ziekenhuisopnames, een hoger sterftecijfer en hogere kosten.

‘Het is een belangrijk probleem’, zegt epidemioloog Michael Klompas van de Amerikaanse Harvard-universiteit, die niet bij het onderzoek betrokken was. ‘Een in het ziekenhuis opgelopen longontsteking is een van de meest voorkomende en dodelijke zorggerelateerde infecties. Er is nog maar weinig informatie over hoe we dit het beste kunnen voorkomen.’

Mitchell vermoedde dat de bacteriën in de mond een rol spelen. Die kunnen de gezondheid van de luchtwegen beïnvloeden, doordat de druppeltjes die mensen in hun longen inademen bacteriën met zich meedragen. En het microbioom in de mond verandert als mensen in het ziekenhuis liggen, aldus Mitchell.

Tandenborstels met tekst

Met zijn collega’s zette Mitchell een gerandomiseerde gecontroleerde studie op poten. De onderzoekers volgden een jaar lang 8870 patiënten in drie Australische ziekenhuizen om de effecten van mondverzorging op het risico op longontsteking vast te stellen. Ze keken daarbij specifiek naar gevallen die niet het gevolg waren van beademing. Deze week presenteerde Mitchell de bevindingen op het congres van de European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases in Duitsland.

Elk deelnemend ziekenhuis verdeelde de patiënten in drie groepen. Gedurende de eerste drie maanden van het onderzoek kregen deze groepen geen bijzondere behandeling. Na drie maanden ontving één groep tandpasta en tandenborstels, met een opgedrukte tekst: ‘Tandenpoetsen helpt longontsteking te voorkomen’ aan de ene zijde en ‘Poets longontsteking weg!’ aan de andere zijde. De tandenborstels hadden een speciaal handvat zodat ook mensen die minder goed konden bewegen ze konden gebruiken. Patiënten kregen ook een QR-code die toegang gaf tot voorlichtingsmateriaal. Na zes maanden ontving ook de tweede groep de tandenborstels. De derde groep kreeg ze na negen maanden.

Daarnaast kregen zorgmedewerkers training over mondverzorging en werden ze naar een website met professioneel advies verwezen. De onderzoekers moedigden de verpleegkundigen bovendien aan om hun patiënten eraan te herinneren hun tanden te poetsen en te flossen, en om de patiënten die daar moeite mee hadden een handje te helpen.

Levensreddend

Wanneer groepen geen aanmoediging kregen, poetste slechts 15,9 procent van de patiënten één keer per dag hun tanden. Zodra de onderzoekers hun acties uitrolden, nam 61,5 procent van de patiënten minstens eens per dag de tijd voor een poetsbeurt. Gemiddeld werd er 1,5 keer per dag geschrobd. Metingen van het verkeer op de website lieten zien dat zowel patiënten als verpleegkundigen tijdens de interventieperiode regelmatig de informatie daar raadpleegden, zegt Mitchell.

Dit alles leidde tot een duidelijke afname van het aantal longontstekingen, aldus Mitchell. Voor de interventie was er ongeveer één geval per honderd opnamedagen. Met de geboden hulp liep dit terug tot 0,41.

‘Het onderzoek is interessant’, zegt Klompas. Hij prijst de omvang van de studie en de gedegen opzet, waarbij willekeurig is bepaald welke patiënten een interventie kregen. ‘De les is dat tandenpoetsen in het ziekenhuis niet alleen goed is voor de mondhygiëne, maar dat het letterlijk je leven kan redden.’