Nieuwe behandeling voor pasgeboren baby’s brengt uitroeiing malaria een stap dichterbij

Een doorbraak in de bestrijding tegen malaria: de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft voor het eerst een behandeling goedgekeurd die ook geschikt is voor pasgeboren baby’s. De behandeling wordt nu vrijgegeven voor ziekenhuizen en overheden.

Tot op heden bestond er nog geen behandeling die specifiek op pasgeboren baby’s is gericht, waardoor die soms medicatie kregen in samenstellingen die eigenlijk bedoeld zijn voor wat oudere kinderen. Zo ontstaat het risico op overdosering of vergiftiging, schrijft de WHO – die de behandeling zaterdag bekendmaakte op wereldmalariadag.

Het gaat niet om een nieuw medicijn, maar om een nieuwe samenstelling, legt professor Martin Grobusch, hoofd van het Centrum voor Tropische Geneeskunde en Reizigersgeneeskunde bij het Amsterdam UMC telefonisch uit. „Het belangrijkste nieuws is niet dat er een geneesmiddel zou zijn, maar dat er een taboe is doorbroken”, aldus Grobusch. „Er is een lange ethische discussie gaande of het wenselijk is om klinische tests uit te voeren bij pasgeboren kinderen en zwangere vrouwen. Daardoor weten we niet precies in welke samenstellingen de bestaande malariamedicatie het beste past bij hun lichaam. Met deze behandeling is dat veranderd.”

Combinatiemedicijn

Malaria is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een parasiet, die via muggenbeten in ons bloed kan komen. Symptomen zijn hoge koorts, spierpijn en uiteindelijk orgaanuitval. Zonder de juiste behandeling kan de ziekte dodelijk zijn; jaarlijks overlijden naar schatting wereldwijd nog 610.000 mensen aan de ziekte en raken zo’n 260 tot 280 miljoen mensen besmet. De ziekte komt vooral voor in Afrikaanse landen.

De nieuwe behandeling voor pasgeborenen wordt uitgevoerd met een geneesmiddel van farmaceut Novartis, dat de parasiet doodt zodra die zich in de bloedbaan bevindt. „Het gaat om een combinatiemedicijn met twee bestandsdelen: eentje dat op korte termijn de parasiet uitroeit. De tweede zorgt dat de parasiet op langere termijn geen kans heeft”, aldus Grobusch. „Het is nu goed uitgezocht welke samenstelling het beste werkt voor pasgeboren kinderen.”

Malaria is de afgelopen decennia in grote delen van de wereld sterk teruggedrongen, maar sinds een paar jaar stagneert het bestrijden van de parasiet. Dit komt deels doordat de zorgsector nog altijd kampt met naweeën van de coronacrisis.

Daarbij wordt de parasiet na verloop van tijd resistent, waardoor er telkens nieuwe medicijnen nodig zijn.

Naast eenvoudigere manieren om de ziekte te bestrijden, zoals innovatieve klamboes en muggenspray die DEET bevat, zijn medicijnen volgens de WHO onmisbaar. „Het uitroeien van malaria is nu echt een mogelijkheid, maar alleen met aanhoudende politieke en financiële toewijding. Dat kunnen we en dat moeten we doen”, aldus Tedros Ghebreyesus, directeur-generaal van de WHO.

Dit is volgens Grobusch misschien wat positief gedacht; voor het volledig uitroeien van de ziekte is volgens de professor nog een lange weg te gaan. „Maar je kunt ook zeggen: als je de ambitie nooit hardop uitspreekt, zul je de totale uitroeiing van malaria waarschijnlijk nooit bereiken.”