Met Artemis neemt NASA steeds meer afstand van de aarde

3 dagen geleden 1

Ik las laatst de prachtige roman In orbit, over zes astronauten in het International Space Station. Auteur Samantha Harvey beschrijft daarin hun gedachten als ze uit het raam naar onze aarde kijken:

„Het ding dat, bij gebrek aan alternatief, zo onmiskenbaar hun thuis is. Een tomeloos oord, een fel flonkerend hangend juweel. Kunnen de mensen geen vrede sluiten met elkaar? Met de aarde? Het is geen vriendelijke vraag, maar een wrokkige eis. Kunnen we niet ophouden dit ene ding waar ons leven van afhangt te tiranniseren, te plunderen, te vernielen en te verspillen?”

Astronauten hebben het na hun ruimtereis bijna altijd over de kwetsbaarheid van onze planeet. Het unieke perspectief dat zij vanuit de ruimte op de aarde hebben gehad, het overview effect, doet ze beseffen dat er maar één planeet is en dat we daar maar beter heel zuinig mee om kunnen gaan. Ruimteschip Aarde, zo noemt André Kuipers het. Er is geen planeet B, op kartonnen bordjes tijdens klimaatdemonstraties. Wij op planeet A, en al het leven om ons heen, worden beschermd tegen dodelijke ruimtestraling door een flinterdun laagje lucht. Als je op de Dam in Amsterdam staat ben je dichter bij de ruimte dan bij het Planetarium Eise Eisinga in Franeker. Reden genoeg om zuinig op de lucht te zijn.

Ruim een week hebben we genoten van ieder detail van de Artemisvlucht, vier NASA-astronauten die om de maan vlogen en op aarde terugkeerden. We zagen hoe de astronauten sliepen zonder zwaartekracht, een kunstmatige zonsverduistering, de splashdown van de Orioncapsule in de Grote Oceaan voor de kust van Californië. Als je wordt overweldigd door zo veel interessante verhalen, door zo veel fascinerends dat de wetenschap heeft voortgebracht, dan heb je niet zo snel door wat er níét wordt gezegd.

Maar gezwegen werd er. Over de kwetsbaarheid van de aarde viel de afgelopen weken geen woord. Of hooguit met heel veel meel in de mond. Astronaut Reid Wiseman: „Het is iets bijzonders om mens te zijn, en het is iets bijzonders om op planeet aarde te leven.” Wel ging het, heel voorzichtig balancerend, over de precaire internationale politieke situatie: „De aarde leek gewoon een reddingsbootje”, volgens astronaut Christina Koch, „ongestoord zwevend in het universum. Ik weet nog niet wat deze reis mij allemaal gebracht heeft, maar één ding weet ik nu wel. Planeet aarde, jullie zijn een team.”

Wat NASA aan klimaatonderzoek doet is invloedrijk en onmisbaar, ook als stem van de wetenschap naar de politiek

Jammer genoeg lijkt het voorlopig niet NASA dat zich kan bekommeren om ons, de bemanning van ruimteschip aarde. Ook daarover een stilzwijgen. Nog tijdens de Artemisvlucht stuurde Donald Trump haast onzichtbaar een voorstel naar het congres om de financiering van NASA met een kwart terug te brengen, waarvan een bezuiniging van bijna 50 procent op wetenschappelijke programma’s.

NASA heeft altijd twee belangrijke onderzoekslijnen gehad: ruimteverkenning en aardobservatie. Hoewel we NASA vooral kennen van het eerste, hebben de aardobservatiesatellieten en het bijbehorende onderzoek ons de afgelopen decennia ontzettend veel geleerd over het klimaat op onze eigen planeet. Wat NASA aan klimaatonderzoek doet is invloedrijk en onmisbaar, ook als stem van de wetenschap naar de politiek. Al in de jaren 80 getuigde James Hansen, toenmalig directeur van het NASA-instituut dat klimaatonderzoek doet, voor de Amerikaanse Senaat dat menselijk handelen binnen enkele decennia merkbare en ingrijpende gevolgen zou krijgen voor het klimaat. De klimaatstem van NASA werd ook na James Hansen luid vertolkt, door bijvoorbeeld Gavin Schmidt en Kate Marvel.

Maar Kate Marvel, gezichtsbepalend klimaatwetenschapper in de VS en daarbuiten, is deze maand zelf vertrokken bij NASA. Ze schrijft in haar ontslagbrief dat ze weliswaar had verwacht dat ze zou worden aangevallen op haar onderzoeksresultaten, maar niet dat de wetenschap zélf zou worden bedreigd. Ze vertrekt omdat ze niet meer kan zeggen wat ze wil. Dat wordt haar door de regering onmogelijk gemaakt. De huur van het pand waarin het NASA-klimaatonderzoek decennia gevestigd was is vorig jaar opgezegd. Sindsdien werkt iedereen thuis, de ziel uit de hele organisatie is weg. Datasets worden offline gehaald, al bijna 10.000 contracten niet verlengd.

Het zijn moeilijke tijden voor de wetenschap in de VS. Toch is er soms hoop. Vorig jaar werd een vergelijkbaar voorstel voor ingrijpende bezuinigingen op NASA-onderzoek door Democraten én Republikeinen grotendeels verworpen. Het belang van NASA kan de partijen overstijgen. We hebben immers maar één aarde. Laten we hopen dat NASA zijn blik op de aarde kan hervinden, zoals ook de Artemis-missie succesvol op aarde terugkeerde.