U2 kan nog steeds vlammen (ook al is het maar in één nummer)

„You have the right to remain silent… Or not!”

Het is een perfecte aftrap waarmee Bono de plotseling verschenen protestplaat van U2 opent. Want wat doe je als artiest op een planeet die overloopt van onrecht en wereldleed: vluchten of vechten? Blijf je stil of maak je lawaai?

Het Ierse viertal koos voor het laatste. Want ook al is de band bezig met een nieuwe plaat die later dit jaar moet uitkomen en waarvoor er volgens Bono „al meer dan vijfentwintig nummers” klaarliggen, zwijgen kon niet langer.

Dat is logisch, gelet op U2’s nalatenschap. Want als Bono zwaaiend met een witte vlag de vrede voor Noord-Ierland predikte tijdens de iconische live-versie van ‘Sunday Bloody Sunday’ (1983), Amerikaanse bombardementen op El Salvador vervloekte in ‘Bullet The Blue Sky’ (1987) en verkleed als de duivel vanuit een uitverkochte Rotterdamse Kuip de extreemrechtse politicus Hans Janmaat opbelde om hem ‘I just called to say I love you’ toe te zingen (1993), wat moet hij dan wel niet nu de gehele wereld in de hens staat?

Liever vier miljardairs die tegen de macht durven te blaffen dan een ‘punkband’ als Green Day die ervoor kiest om oorverdovend te zwijgen

En ja, daarna ontpopte hij zich weliswaar tot wereldleiderfluisteraar en liep U2 de nodige imagoschade op dankzij opgedrongen iTunes-spam, Louis Vuitton-reclames en dubieuze fiscale constructies. Maar toch: liever vier miljardairs die tegen de macht durven te blaffen dan een ‘punkband’ als Green Day die tijdens de pre-show van de Super Bowl ervoor kiest om oorverdovend te zwijgen.

Lofzangen op slachtoffers

Op de woensdag uitgebrachte verrassings-ep Days of Ash krijgen Trump, Poetin, Netanyahu en Pezeshkian er allemaal van langs – niet door een ferme linkse directe, maar juist door respectvolle lofzangen op slachtoffers van hun boosaardige regimes.

De eerste dreun is meteen een daalder waard. ‘American Obituary’ is zowel een necrologie van de door ICE geëxecuteerde Renee Good („Born to die free, American mother of three”) als de Amerikaanse rechtsstaat. Net zoals in zijn beste riffs (‘I Will Follow’, ‘All I Want Is You’, ‘Elevation’) bewijst gitarist The Edge in deze instant U2-klassieker wederom genoeg te hebben aan slechts twee akkoorden, zolang die maar vlammen en knarsen. En Bono mag dan gelden als de man van het grote gebaar, hij is ook de dichter van kleine woorden die met kinderlijke precisie doel treffen. Je hoort al hoe slogans als „America will rise against the people of the lie” en het epische jubelrefrein „I love you more than hate loves war!” door uitverkochte stadions euforisch worden meegebulderd.

Bono mag dan gelden als de man van het grote gebaar, hij is ook de dichter van kleine woorden die met kinderlijke precisie doel treffen

Je zou Days of Ash in vijf woorden kunnen samenvatten: het volk moet het doen. Die strijdkreet wordt er door het gospelkoor aan het eind van ‘American Obituary’ extra ingehamerd: „The power of the people is so much stronger than the people in power.”

Zo’n ijzersterk begin is niet te overtreffen, en dat gebeurt dan ook niet. Want de andere vier nummers (plus een voorgedragen gedicht van de Israëlische auteur Yehuda Amichai) hebben beduidend minder vuur. ‘The Tears Of Things’ is een belegen ballade waarin Michelangelo een denkbeeldig gesprek voert met de door hem uit marmer gehakte David … tsja.

‘Song Of The Future’ is een opbeurend eerbetoon aan Sarina Esmailzadeh (16) en Mahsa Amini (22) die hun strijd tegen de zedelijkheidswetten van het Iraanse regime met de dood moesten bekopen. ‘One Life At A Time’ probeert recht te doen aan het oneindige leed en rechteloosheid van de Palestijnen („If there’s no law is there no crime”), maar is niet meer dan gewoon het zoveelste U2-liedje.

Platte kitsch en effectbejag

Het onbetwiste dieptepunt is ‘Yours Eternally’. Wat een eresaluut had moeten zijn voor de moed en levenslust van de Oekraïense soldaat Taras Topolia (die Bono en The Edge vier jaar geleden ontmoetten toen ze als straatmuzikanten verschenen in het metrostation van Kyiv) ontaardt in een manische opeenstapeling van platte kitsch en effectbejag. Een rondtollende möbiusband waarvan je op den duur niet meer weet of het U2 is die Coldplay nadoet die op hun beurt weer U2 imiteren… tot in het oneindige. Dat Ed Sheeran meezingt maakt het allemaal nog veel erger.

Gelukkig is er ook nog goed nieuws: drummer Larry Mullen Jr. is terug, na operaties aan zijn nek en elleboog. Behalve zijn karakteristieke minder-is-meer-aanpak zorgt hij voor de broodnodige zelfrelativering. In een speciale editie van fanclubblad Propaganda (waarin we ook leren dat bassist Adam Clayton „zijn snor trimt met dezelfde precisie waarmee hij zijn tuin snoeit”) zegt hij dat het een „ouf of body experience” was om te moeten toezien hoe hij bij de optredens in Las Vegas werd vervangen door de Nederlandse Krezip-drummer Bram van den Berg. Maar hij was ook opgelucht: „Bram wasn’t as handsome as me. That meant a great deal!”