Deze fossielen laten zien dat het leven zich snel herstelde na een forse klap

Hun lichamen, niet groter dan 1 tot 5 centimeter, zijn uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Ook al zijn ze maar liefst 512 miljoen jaar oud. De detaillering op de foto’s is adembenemend. Huid, haartjes, pootjes, kieuwen, slechts een paar millimeter groot. Zelfs zachte weefsels hebben het overleefd, wat zelden gebeurt. Verteringskanalen, zenuwweefsel, interne lichaamswanden van onder meer wormen en manteldieren, ze zijn allemaal te zien.

In een publicatie in Nature (28 januari) beschrijft een groep Chinese paleontologen de vondst van 153 gefossiliseerde diersoorten, waarvan de helft nog onbekend was. De aardlagen waarin de fossielen zijn aangetroffen bevonden zich destijds op de grens van ondiep en diep water. De fossielen zijn gevonden in een steengroeve in Zuid-China en werden tussen 2021 en 2024 uitgegraven. Het onderzoek stond onder leiding van hoogleraren Fangchen Zhao en Maoyan Zhu, beiden verbonden aan het Nanjing Institute of Geology and Palaeontology in Nanjing.

Nieuw ontdekte radiodont, een uitgestorven groep geleedpotigen, met aan weerszijden van de kop een concentratie van optisch zenuwweefsel (de twee donkere vlekken).

Fossiel van een nieuw ontdekt, spons-achtig organisme, behorende tot de familie van de Chancelloriid, die in het Cambrium (541-485 miljoen jaar geleden). De oranjerode kleur is ontstaan door ijzeroxide-aanslag.

Een sponssoort.

In geologische termen bevindt de vondst zich vrij kort na de zogeheten Cambrische explosie (539 miljoen jaar geleden), toen in de wereldzeeën in korte tijd een grote waaier aan meercellige, complexe levensvormen evolueerde, en bijna alle dierstammen (waaronder sponsdieren, wormen, neteldieren, geleedpotigen) zich vormden. Die bloeiperiode werd onderbroken door een massa-uitstervingsgolf (het Sinsk-event) 513,5 miljoen jaar geleden – dus net vóór die nieuwe vondst – waarbij wereldwijd ongeveer de helft van alle soorten verdween. Het idee was dat het vele miljoenen jaren duurde voordat het leven zich van die klap had hersteld. De nieuwe vondst laat zien dat het veel sneller ging. „In geologische termen ging het herstel relatief snel, in tienduizenden tot een miljoen jaar”, laat eerste auteur Han Zeng via e-mail weten. Hun vondst laat alweer een rijk en gevarieerd ecosysteem zien, met jagers, grazers en voedselfilteraars.

Ook nieuw is dat er overlap zit tussen de nu ontdekte soorten en die van de al langer bekende, beroemde fossiele vindplaats Burgess Shale in Canada, die 508 miljoen jaar oud is. Het toont aan dat soorten zich tegen die tijd over een groot gebied wisten te verspreiden, terwijl ze vóór de massa-uitsterving veel meer gebonden waren aan hun regio. „De meeste dierfossielen die tot nog toe zijn gevonden, leefden in ondiepe wateren”, schrijft Zeng. „Hun verspreidingsmogelijkheden waren gering omdat de ondiepe wateren druk bevolkt waren met allerlei soorten dieren. Het Sinsk-event roeide veel van de oude bezetters uit, en creëerde lege eco-ruimtes. De nog levende soorten konden zich toen makkelijker verspreiden.”

Foto Han Zeng/Reuters