Strafrechtelijk onderzoek naar miljoenenfraude Frank Oranje ten einde, zaak tegen weduwe geseponeerd

Het Openbaar Ministerie seponeert de strafzaak tegen de weduwe van notaris Frank Oranje, die de grootste notariële fraude in de Nederlandse geschiedenis pleegde. Dat heeft het OM vrijdag bekendgemaakt. Twee vennootschappen van Oranje – die gebruikt werden bij diens miljoenenfraude – krijgen via een strafbeschikking geldboetes van in totaal 400.000 euro opgelegd. Daarmee wordt het jarenlange strafrechtelijk onderzoek, onder codenaam ‘Schaap’, beëindigd.

De fraude kwam in 2021 aan het licht bij landsadvocaat Pels Rijcken. Oranje was de bestuursvoorzitter van het prestigieuze Haagse kantoor en stal over een periode van ruim vijftien jaar miljoenen euro’s van cliënten. Nadat hij tegen de lamp was gelopen, pleegde hij zelfmoord.

Het geld is volgens het OM deels gebruikt voor ‘consumptieve bestedingen en de aankoop van onroerend goed’

Volgens het OM eigende Oranje zich ruim 9,1 miljoen euro toe van de Pels Rijcken-derdengeldrekening. Op zo’n afgescheiden ‘veilige’ rekening parkeren notarissen tijdelijk geld van cliënten, bijvoorbeeld in afwachting van een vastgoedtransactie.

Het geld is volgens het OM deels gebruikt voor „consumptieve bestedingen en de aankoop van onroerend goed”. Het OM stelt dat geld, voor zover mogelijk, te hebben teruggehaald – onder meer door het onroerend goed te verkopen. Het geld kan worden uitgekeerd aan Pels Rijcken als het kantoor zich als benadeelde partij meldt bij het OM.

Hoeveel geld het OM wist te traceren, wordt niet bekendgemaakt, wel dat het „niet voldoende” is om de schade van Pels Rijcken te vergoeden.

Lees ook

Top-notaris Frank Oranje: een man met twee gezichten

Onvoldoende bewijs

Pels Rijcken werd door de fraude aan het wankelen gebracht en verloor na druk uit de Tweede Kamer bijna het recht om als landsadvocaat op te treden. Uit onderzoeken van toezichthouders kwam – evenals uit het strafrechtelijk onderzoek nu – naar voren dat Oranje alleen handelde.

Dat hij zo lang onopgemerkt kon frauderen, was omdat de interne controles en bedrijfscultuur bij Pels Rijcken niet op orde waren. Twee notarissen en een kandidaat-notaris werden door de tuchtrechter veroordeeld, omdat ze rond de miljoenenfraude ernstige steken lieten vallen bij notariële werkzaamheden en verplichte interne controles. Pels Rijcken doekte de volledige notaristak op.

Onder leiding van het Functioneel Parket van het OM onderzocht opsporingsdienst FIOD sinds 2019 de miljoenenfraude. Eerst onder de codenaam Schaap, maar nadat de zaak in de openbaarheid was gekomen en een notaris met een gelijkluidende achternaam daarover klaagde, werd dit veranderd naar Oveja (Spaans voor schaap).

Oranjes weduwe werd in de zomer van 2020 eveneens als verdachte aangemerkt. Het OM stelt de strafzaak tegen haar nu geseponeerd te hebben, „omdat onvoldoende bewijs is gevonden waaruit blijkt dat zij wist dat het geld dat Oranje inbracht uit misdrijf afkomstig was”. In haar spaarzame verklaringen over de fraude heeft de vrouw altijd ontkend weet te hebben gehad van de fraude. Een verzoek om commentaar op het vrijdag bekendgemaakte sepot via haar advocaat Daan Doorenbos, bleef onbeantwoord.

Nooit opgehelderd

Het gezin Oranje woonde in het Belgisch Park in Den Haag, in een monumentale villa vlak bij Scheveningen. NRC onthulde in 2021 dat Oranje fraudeerde via een groot aantal rechtspersonen en bankrekeningen die zelfs op zijn huisadres stonden geregistreerd. De fraude bleek bovendien groter en langduriger dan door toenmalig minister van Justitie Ferd Grapperhaus (CDA) aan de Kamer was gemeld. Oranje begon al in 1996, vrijwel direct nadat hij werd benoemd tot notaris en partner bij Pels Rijcken, met frauduleuze stichtingen oprichten. Via tientallen bankrekeningen en vervalste betaalopdrachten pompte hij jarenlang geld rond. Wat Oranje daartoe dreef, is nooit opgehelderd.

Doordat de zaak niet aan de rechter wordt voorgelegd en het OM volstaat met een persbericht zonder feitenrelaas, blijven veel vragen over de precieze gang van zaken onbeantwoord.

Over Oranjes werkwijze doet het persbericht van het OM van vrijdag weinig uit de doeken

Over Oranjes werkwijze doet het persbericht van het OM van vrijdag weinig uit de doeken. Het geeft bijvoorbeeld geen inzicht in hoe de geldstromen liepen en welk bedrag concreet is getraceerd. Opvallend is dat het OM een gestolen bedrag van  9,1 miljoen euro noemt, terwijl het Bureau Financieel Toezicht eerder nog repte van 11 miljoen euro.

In diverse andere maatschappelijk relevante zaken, zoals de megaboete van 775 miljoen euro voor ING-bank wegens tekortschietende witwascontroles in 2018, publiceerde het OM een uitgebreid feitenrelaas. Een OM-woordvoerder noemt de publicatie van een los feitenrelaas bij een strafbeschikking niet gebruikelijk.

Lees ook

Poortwachter ING hield zijn ogen gesloten