Het OM moet journalist van Tubantia vervolgen wegens smaad na een artikel 12-procedure

7 uren geleden 1

Het Openbaar Ministerie moet een journalist van De Twentsche Courant Tubantia vervolgen wegens smaad. Dat heeft het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden onlangs bepaald en dat is uitzonderlijk in Nederland. Het komt zelden voor dat journalisten strafrechtelijk worden vervolgd voor hun publicaties. De vakbond Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) maakt zich zorgen.

Het hof heeft de uitspraak gedaan in een zogeheten beklagprocedure. De zaak was aangespannen door een vrouw uit Hengelo. Ze kwam in diverse Tubantia-artikelen voor naar aanleiding van een groepering die ze leidde. Daar zou sprake zijn geweest van wantoestanden.

De journalist beroept zich op de vrijheid van meningsuiting en op het belang om misstanden als journalist aan de kaak te kunnen stellen

De vrouw deed aangifte tegen het dagblad, maar het OM besloot niet tot vervolging over te gaan. De artikelen vielen volgens de officier van justitie onder de journalistieke vrijheid en hadden geen strafbaar karakter. Vervolgens is de vrouw een artikel 12-procedure begonnen tegen twee journalisten en meerdere van hun bronnen. Daarmee wordt het hof gevraagd te oordelen of een zaak terecht is geseponeerd.

Het gerechtshof heeft nu dus bepaald dat een van de twee journalisten vervolgd moet worden. Volgens het hof bestaat het „redelijk vermoeden” dat de journalist zich „schuldig heeft gemaakt aan smaad(schrift) ten aanzien” van de vrouw. Dat komt omdat in een van de publicaties de suggestie wordt gewekt dat ze zich schuldig heeft gemaakt aan arbeidsuitbuiting en kindermishandeling. Ook speelt mee dat haar naam wordt genoemd en een foto van haar woning is geplaatst bij het artikel. De journalist beroept zich op zijn vrijheid van meningsuiting en op het belang om misstanden als journalist aan de kaak te kunnen stellen.

‘Eer en geweten’

Dat het OM tot vervolging over moet gaan, betekent dat de journalist in een strafrechtelijke procedure terechtkomt. Dat komt in Nederland bijna niet voor – al helemaal niet op bevel van de rechter. Het OM valt niets te verwijten, zegt secretaris Thomas Bruning van de NVJ. „Zij hebben aanvankelijk de goede afweging gemaakt in onze ogen. Maar een strafrechtelijke vervolging is een paardenmiddel dat niet gebruikt moet worden tegen professionele journalisten.”

Wie zich benadeeld voelt door een publicatie kiest normaal gesproken voor de civielrechtelijke weg of stapt naar de Raad voor de Journalistiek. Bij een civielrechtelijke procedure wordt het publicerend medium aangesproken, Tubantia als krant in dit geval. „En die kan zich dan verdedigen en dan kan de rechter een oordeel geven. Op het moment dat je voor een strafrechtelijke procedure kiest, spreek je de journalist in persoon aan die naar eer en geweten zijn werk doet. Je wordt daarnaast geconfronteerd met allerlei vormen van zaken die met strafrecht te maken hebben” Bruning noemt huiszoekingen als mogelijkheid. „De impact op de persvrijheid is veel groter. Alsof wat journalisten doen iets is wat tegen de wet ingaat.”

Voor een vergelijkbaar proces verwijst Bruning naar 2008, toen het OM Gregorius Nekschot – het pseudoniem van een altijd anoniem gebleven cartoonist – vervolgde naar aanleiding van een tekening. Dat was wel een besluit van het OM zelf. „Hij werd toen van zijn bed gelicht. Dat soort dingen wil je niet in een persvrij land.” Hoewel het OM de cartoon wel strafbaar achtte, is het vervolgens niet overgaan tot vervolging.

Toch maakt Bruning zich vooralsnog geen zorgen dat de vervolging van de Tubantia-journalist een precedent schept. „Ik denk echt dat dit een incident is. Ik denk dat het vooral belangrijk is dat in het vervolg van deze procedure vrijspraak wordt geëist. En dat duidelijk wordt gemaakt: we moeten hier verder geen gevolg aan geven.”

Hoofdredacteur

De NVJ zelf beraadt zich nog op vervolgstappen. „Juist omdat het zo uitzonderlijk is, moeten wij in overleg met onze advocaten kijken wat de beste vorm is om verder te gaan.”

Daan Bonenkamp, hoofdredacteur van Tubantia, zegt dat de beslissing van het gerechtshof de hele redactie „rauw op het dak is gevallen”. De zaak heeft een grote impact op zowel de journalist als de journalistiek, zegt Bonenkamp. Liever had hij dat een zaak tegen Tubantia was gevoerd. „Ik ben eindverantwoordelijk voor alles wat de krant publiceert. En de journalist heeft zorgvuldig en goed onderzoek gedaan.”