Curling is raar en te gek

Diederik vind curling een wonderlijke sport, maar natuurkundig ook heel interessant. Hij legt hier uit waarom:

Curling is een van die sporten waar je als natuurkundeliefhebber eindeloos over kunt praten, juist omdat het botst met je intuïtie. Het is namelijk bijna de enige sport waarin je de richting nog kunt beïnvloeden van iets dat je al hebt losgelaten. Probeer dat bij speerwerpen of boogschieten en je hebt vooral een probleem. Bij curling kan het wel: spelers geven de steen van ongeveer twintig kilo een draai mee, de curl, waardoor die spectaculaire bochten ontstaan. Daarna kunnen ze met de bezem de baan nog een beetje bijsturen.

Vreemde draaiing, intuïtie op hol

En precies daar wordt het vreemd. De steen lijkt namelijk de verkeerde kant op te krullen. Als je een glas een bepaalde richting op laat draaien en het tegelijk vooruit schuift, verwacht je dat het wegdraait van de kant waarop je het laat draaien. De intuïtie daarachter is dat er aan de voorkant net iets meer wrijving optreedt. Draai je het glas tegen de klok in, dan wijkt het naar de andere kant uit. Curlingstenen doen dat niet. Ze lijken de natuurkunde te tarten en gaan juist de andere kant op. Natuurkundigen verbazen zich hier al een eeuw over en zelfs tot een paar jaar geleden werd hier nog volop onderzoek naar gedaan.

Hobbeltjes, waterdruppeltjes, bobbeltjes, ijsstructuurtjes en pebbles

Een belangrijk detail zit aan de onderkant van de steen. Die raakt het ijs niet met een vlak oppervlak, maar met een smalle ring die over het ijs glijdt. Zonder bewerking zou er onder zo’n groot blok een soort vacuüm kunnen ontstaan, wat het glijden juist zou bemoeilijken. Daarom wordt het ijs besproeid met microscopische waterdruppeltjes die kleine bobbeltjes vormen, zogenoemde pebbles. De steen schuift niet over glad ijs, maar over die minieme ijsstructuurtjes.

De meest gangbare verklaring voor het ‘verkeerd om’ krullen zit in de interactie met die pebbles: het bewegen en mogelijk afbreken van die kleine ijsstructuurtjes terwijl de steen draait en vooruit glijdt. Toch is het nog altijd geen afgesloten hoofdstuk, het blijft een actief onderzoeksveld.

Frictiefysica

En als je nu denkt: wie maakt dit wat uit? Behalve dat curling gewoon geweldig is, blijkt de frictiefysica van curling zelfs relevant buiten de sport. Experts op dit gebied, zoals Mark Shegelski, worden geraadpleegd door NASA. Die wil ijsboringen doen op de ijsmaan Europa om te zoeken naar leven en ook daar krijg je te maken met draaiende objecten in ijs. Curling is dus niet alleen vet om te kijken, maar ook onverwacht nuttig als je met ruimte-ijs aan de slag wil. En die stenen zijn helemaal vet, maar daarover later meer.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!