Cijfer van de dag: 580 keer meer subsidie naar rund- en lamsvlees dan naar peulvruchten

In 2020 ging 580 keer zoveel Europese landbouwsubsidie naar rund- en lamsvlees als naar peulvruchten. Naar zuivel stroomde 500 keer meer subsidie dan naar noten en zaden.

Dit zijn twee cijfers waarmee milieuorganisatie Foodrise wil laten zien dat de verdeling van Europees landbouwgeld niet in lijn ligt met de ambities van de EU om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en Europeanen meer plantaardig te laten eten. Ook om de afhankelijkheid van geïmporteerd veevoer te verkleinen zou het helpen om minder dierlijk voedsel te produceren.

Van de Europese landbouwsubsidies gaat 77 procent naar dierlijk voedsel en 23 procent naar plantaardig voedsel. In 2024 lieten Leidse onderzoekers iets vergelijkbaars zien in een studie die in Nature verscheen: zij kwamen op 80 procent ‘dierlijke’ subsidies, op basis van oudere data. Foodrise, dat campagne voert voor ‘eerlijker’ – beter voor mens en milieu – voedsel gebruikte data uit 2020, van specifieke landbouwproducten, gekoppeld aan de subsidies die boeren hiervoor ontvingen.

Lees ook

De boeren die het milieu het meest belasten krijgen ook de meeste subsidies, ‘dat is toch krom’

Door uit te splitsen welke gewassen door mensen worden gegeten en welke voor veevoer worden gebruikt, kunnen ze subsidies voor bijvoorbeeld mais en voederbieten ook toerekenen aan de dierlijke consumptie. De bedragen kunnen sinds 2020 enigszins veranderd zijn, zegt Tom Kools van Foodrise Nederland: „Maar we hebben geen reden om aan te nemen dat de verhoudingen nu heel anders liggen.”

Die verdeling lijkt logisch: Europeanen eten en produceren nu eenmaal meer vlees, zuivel en eieren dan linzen en bruine bonen. Hier wordt dus ook minder land voor gebruikt. Maar dat is wat Foodrise betreft ook precies het probleem: landbouwsubsidies worden verstrekt per hectare. Er zijn wel bonussen voor telers die daar peulvruchten op laten groeien. Maar subsidies op veevoer houden dierlijke productie relatief voordelig.

„Die perverse systematiek maakt dat verreweg het meeste belastinggeld gaat naar het soort voedsel waarvoor het meeste land gebruikt wordt”, zegt Martin Bowman, de Britse hoofdauteur van het Foodrise-rapport. Voor vlees, zuivel en eieren is, simpel gezegd, twee keer land nodig: voor de dieren zelf en voor het veevoer dat ze eten.

Met subsidie per hectare (in plaats van per liter melk) voorkom je weliswaar overproductie. Maar daardoor gaat er per kilo eiwit wel meer subsidie naar kaas of vlees dan naar bruine bonen.

Foodrise komt nu met de cijfers omdat in de EU wordt onderhandeld over het landbouwbudget vanaf 2028. Tegelijkertijd zijn veel duurzaamheidsmaatregelen de laatste jaren afgezwakt. Foodrise wil dat er meer subsidie komt voor boeren die plantaardig voedsel voor mensen produceren, en dat het loont om minder vee op een hectare te houden. Ook willen ze dat het subsidiëren van vleespromoties stopt en dat geld gaat naar campagnes die een plantaardiger eetpatroon stimuleren.  

Liveblog Economieblog

Spoorverbinding tussen Eindhoven en Brussel op komst: de Brainport-Brussel-lijn